ฮอร์โมนสมดุล ชีวิตสมดุล

“การมีชีวิตที่สมดุล นั้นเริ่มต้นจากการมีฮอร์โมนที่สมดุลด้วย นี่เป็นสิ่งที่ผมแนะนำกับคนไข้ทุกคนที่เข้ามาปรึกษาเรื่องสุขภาพกับผม เพราะการมีระดับฮอร์โมนที่สมดุลในร่างกาย จะสามารถส่งผลทำให้ร่างกายเรามีสุขภาพที่ดีได้ด้วย” ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นพ. พันธ์ศักดิ์ ศุกระฤกษ์ ผู้อำนวยการด้านการแพทย์ แพทย์ด้านเวชศาสตร์ชะลอวัย ฮอร์โมนและสุขภาพทางเพศ สูตินรีเวชวิทยา วัยทอง และเวชศาสตร์การเจิญพันธุ์ ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพไวทัลไลฟ์ (VitalLife Wellness Center) ในเครือโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ กล่าว

 

คุณหมอพันธ์ศักดิ์ เปรียบเทียบความสำคัญของฮอร์โมนเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งในการเชื่อมต่อการทำงานของส่วนต่างๆในร่างกายให้ทำงานได้อย่างเป็นปกติ

“ฮอร์โมนที่สำคัญ อย่างเช่น เทสโทสเตอโรน เมลาโทนิน เซโรโทนิน เอสโตรเจน และอื่นๆอีกมากมาย เป็นสารเคมีที่สำคัญและจำเป็นในการทำงานของร่างกาย ผ่านทางกระแสเลือด เพื่อทำให้การเจริญเติบโต การชะลอความแก่ชรา การเผาผลาญอาหาร และการเจริญพันธุ์ ของร่างกายเป็นไปอย่างสมบูรณ์”

 

 “เพราะฉนั้น ฮอร์โมนจึงมีบทบาทสำคัญเป็นอย่างยิ่ง การรักษาสมดุลของฮอร์โมนในร่างกายจึงจำเป็นอย่างมากสำหรับการมีสุขภาพที่ดี” คุณหมอพันธ์ศักดิ์ กล่าว

 

“การเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมน แม้เพียงเล็กน้อย สามารถมีผลต่อสุขภาพและความสุขโดยรวมของเราได้มากเลยทีเดียว โดยระดับฮอร์โมนนี้จะลดลงเรื่อยๆเมื่อเรามีอายุมากขึ้น การลดลงของฮอร์โมนนี่เองที่เป็นสาเหตุของความชราและทำให้คนเราดูมีอายุเพิ่มมากขึ้น อย่างไรก็ตามการตรวจเช็คระดับค่าฮอร์โมนในร่างกายอย่างสม่ำเสมอ โดยการตรวจเลือด ปัสสาวะ หรือน้ำลาย เพื่อวัดระดับฮอร์โมนและรักษาสมดุลของฮอร์โมนให้เป็นปกติอยู่เสมอเป็นสิ่งที่ผมแนะนำกับคนไข้ทุกคนที่เข้ามาปรึกษากับผม”

คุณหมอพันธ์ศักดิ์ ยังกล่าวต่อไปอีกว่า “การใช้ชีวิตอย่างสมดุล หรือ healthy lifestyle นั้น เป็นรากฐานที่ดีของการมีสุขภาพที่ดีและฮอร์โมนที่สมดุล”

“การนอนหลับพักผ่อน และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การทานอาหารที่มีคุณภาพ พักผ่อนอย่างเพียงพอ ตลอดจนการคิดในเชิงบวก สามารถช่วยให้เรามีฮอร์โมนที่สมดุลและสุขภาพที่ดีได้”

 

คุณหมอพันธ์ศักดิ์ แนะนำ 4 วิธี สร้างไลฟสไตล์ ให้มีฮอร์โมนที่สมดุลและสุขภาพที่ดี ได้แก่

• นอนให้เพียงพอและหลับให้สนิท (Good night, sleep tight)

“การนอนหลับอย่างเพียงพอ เป็นปัจจัยพื้นฐานและจำเป็นอย่างยิ่งที่ทำให้ร่างกายมีฮอร์โมนที่สมดุล”  คุณหมอพันธ์ศักดิ์กล่าว

“หลายคนละเลยและไม่เห็นประโยชน์เรื่องการนอนหลับ อย่างไรก็ตาม นาฬิกาของร่างกายจะมีการปรับตัวตามแสงสว่างและความมืดที่ปรับเปลี่ยนไปใน 24 ชั่วโมงของแต่ละวัน ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญมากที่เราควรจะนอนหลับให้สนิทก่อนช่วงเวลา 11.30 น. หรือเที่ยงคืน ซึ่งเป็นช่วงที่ร่างกายจะผลิตฮอร์โมนได้มากที่สุด”

“ก่อนนอน ควรปิดอุปกรณ์สื่อสาร โทรศัพท์มือถือ และเครื่องมืออีเลคโทรนิคต่างๆ อย่างน้อย 1 ชม. ก่อนนอนหลับ เนื่องจากแสงสีฟ้าที่ส่งผ่านอุปกรณ์สื่อสารต่างๆนั้นจะทำให้ร่างกายเข้าใจผิดคิดว่าเป็นเวลากลางวัน และสัญญาณอีเล็คโทรนิค ทำให้ร่างกายไม่สามารถพักผ่อนได้อย่างเต็มที่ อีกสิ่งหนึ่งที่จะช่วยให้เราพักผ่อนได้อย่างเต็มที่ก็คือ การอาบน้ำอุ่น ทำสมาธิ หรือฟังเพลงเบาๆก่อนนอน”

 

• กินดีและกินให้หลากหลาย (Eat clean and vary your diet)

“อาหารที่เรารับประทานเข้าไปมีผลกระทบต่อสมดุลฮอร์โมนของร่างกายเป็นอย่างมาก  ยกตัวอย่างเช่น การดื่มแอลกอฮอล์ มีผลทำให้ growth hormone ในร่างกายลดลง เป็นสาเหตุหลักของความชรา อีกทั้งยังส่งผลให้ระดับน้ำตาล ฟรุกโตสลดลง ทำให้ฮอร์โมนสำคัญในร่างกายลดลงไปด้วย” คุณหมอพันธ์ศักดิ์ กล่าว

โดยทั่วไปแล้ว เราสามารถรับประทานมื้อเช้า และมื้อกลางวันได้ในปริมาณมาก และทานมื้อเย็นแต่น้อย เพราะระบบเผาผลาญของร่างกายจะช้าลงในตอนเย็น สำหรับมื้อเช้าสามารถทานเป็น ผลไม้ปั่น ไข่ต้ม ขนมปังปิ้ง ซึ่งให้ทั้งโปรตีน วิตามิน และคาร์โปรไฮเตรด ที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย สำหรับผู้ที่มีคอเลสเตอรอลสูง ท่านสามารถทานน้ำมันมะกอกสด 1 ช้อนชา ผสมน้ำมะนาว เพิ่มเติม เพื่อรักษาระดับ คอเลสเตอรอลที่ดีในร่างกาย เป็นต้น

“นอกจากนี้การทานอาหารให้หลากหลาย ยังช่วยให้เราได้รับสารอาหารและวิตามินที่มีประโยชน์ต่อร่างกายได้อย่างครบถ้วน อีกด้วย ทั้งนี้ การรับประทานอาหารซ้ำๆกันทุกวัน จะนำไปสู่ภาวะฮอร์โมนไม่สมดุลในที่สุด”

 

• กระฉับกระเฉงอยู่เสมอ (Get Active)

“ผมแนะนำให้ออกกำลังกายอย่างน้อย 200 นาที ต่อสัปดาห์ หรือประมาณ 45 นาที ต่อการออกกำลังกายหนึ่งครั้ง สัปดาห์ละ 5 ครั้ง เพื่อเป็นการสร้างสมดุลของฮอร์โมนในร่างกาย” คุณหมอพันธ์ศักดิ์ กล่าว

“การออกกำลังกายเพื่อสร้างกล้ามเนื้อนั้น สามารถทำได้เช่นกัน อันที่จริงแล้ว เราควรออกกำลังกายอย่างหลากหลาย เพื่อให้ทุกส่วนของร่างกายได้ใช้ประโยชน์ เช่น การวิ่ง เดินเหยอะๆ ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน ยกน้ำหนัก ตีกอล์ฟ หรือ ตีเทนนิส เป็นต้น”

สำหรับผู้ที่ไม่ค่อยออกกำลังกาย อาจเริ่มต้นจากกายเข้าโปรแกรมออกกำลังกายและพักผ่อนสลับกันวันเว้นวัน หรือร่วมกับเพื่อน หรือครอบครัว เพื่อสร้างแรงจูงใจในการออกกำลังกาย

 

ผ่อนคลายด้วยสมาธิ (Relax and recharge)

“ควรหาเวลาในการทำสมาธิ โดยการหายใจเข้า-ออกให้ทั่วท้อง หรือคิดถึงเรื่องบวกที่ทำให้เรารู้สึกมีความสุข สิ่งเหล่านี้เป็นเรื่องสำคัญที่จะช่วยผ่อนคลายชีวิตการทำงานและความเครียดต่างๆ จากการทำงานเป็นเวลานาน หรือแม้กระทั่งการใช้อุปกรณ์สื่อสารต่างๆ ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นปัจจัยที่ทำให้ระดับฮอร์โมนในร่างกายลดลงทั้งสิ้น” คุณหมอพันธ์ศักดิ์ กล่าว

อย่างไรก็ตาม ถ้าหากการเปลี่ยนรูปแบบการดำเนินชีวิต หรือการเปลี่ยนไลฟสไตล์ นั้นไม่สามารถช่วยสมดุลของฮอร์โมนในร่างกายได้ การให้ฮอร์โมนทดแทนที่ได้รับการรับรองจากองค์การอาหารและยา (FDA) หรือรับประทานยาหรืออาหารเสริม ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ อาจเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ช่วยให้ร่างกายมีความสมดุลของฮอร์โมนได้

“อย่างไรก็ตาม การปรับสมดุลฮอร์โมน ด้วยวิธีธรรมชาติ เป็นสิ่งที่ดีที่สุด” คุณหมอพันธ์ศักดิ์ กล่าว

“การปรับสมดุลฮอร์โมนโดยวิธีธรรมชาตินั้น ต้องอาศัยเทคนิคทางศาตร์และศิลป์เข้าด้วยกัน ที่ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพไวทัลไลฟ์ เราให้คำปรึกษาสำหรับคนไข้ที่ต้องการปรับสมดุลฮอร์โมนในร่างกายด้วยการจัดโปรแกรมสุขภาพเฉพาะบุคคล ทั้งเรื่องของการกิน การออกกำลังกาย รวมถึงการสร้างสมาธิให้กับคนไข้ที่เข้ารับการรักษา โดยมีการติดตามผลการเปลี่ยนแปลงเป็นระยะๆอย่างสม่ำทุกๆหกสัปดาห์ หรือหกเดือน ขื้นอยู่กับระยะเวลาในการรักษาของแต่ละคน”