บทความ

สยบ ไมเกรน อยู่หมัด

สาเหตุของการปวดศีรษะไมเกรน

เกิดจากการความผิดปกติของสารสื่อประสาทในเยื่อหุ้มสมองซึ่งหลั่งออกมาผิดปกติ ส่งผลให้หลอดเลือดแดงที่อยู่บริเวณผิวสมองหดตัวและเกิดการอักเสบ รวมทั้งการส่งผ่านสัญญาณของเส้นประสาทมาทางเส้นประสาทสมองคู่ที่ 5 ซึ่งเป็นเส้นประสาทที่รับความเจ็บปวดบริเวณใบหน้าและศีรษะ จึงทำให้บางครั้ง เราอาจมีอาการเริ่มปวดหัวข้างใดข้างหนึ่งก่อนได้ หากอาการเป็นมากขึ้น ก็สามารถกระจายไปยังศีรษะทั้งสองข้างได้ หรืออาจปวดหัวข้างสลับไปมาได้

ปวดหัวไมเกรน มีกี่ประเภท

โรคปวดศีรษะชนิดไมเกรน นั้น ปัจจุบันเริ่มพบมากขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มคนวัยทำงาน รองลงมาคือคนตั้งครรภ์และคนสูงอายุ หากแบ่งประเภทของการปวดหัวไมเกรน ในทางการแพทย์นั้นมีความซับซ้อน โดยทั่วไปสามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม ดังนี้

กลุ่มที่มีอาการออร่า คือ มีการมองเห็นที่ผิดปกติ เช่น เห็นแสงระยิบระยับ ตามองไม่เห็นชั่วคราว เห็นภาพบิดเบี้ยวหรือเบลอ ก่อนเริ่มปวดหัว ทั้งหมดนี้เรียกว่า Classic Migraine
กลุ่มที่ไม่มีอาการออร่า คือไม่มีอาการเตือนนำมาก่อน มีเฉพาะอาการปวดหัวเท่านั้น เรียกว่า Common Migraine

ปัจจัยที่กระตุ้นการเกิดไมเกรน

ปัจจัยภายในตัวของผู้ป่วยเอง (Intrinsic precipitating factors) ได้แก่

พันธุกรรม พบว่า มีรายงานพบความสัมพันธ์มากถึง 50%
เพศหญิงมีการปวดศีรษะไมเกรนมากกว่าเพศชายถึง 3 เท่า
การเปลี่ยนแปลงฮอร์โมน ในช่วงก่อน/ระหว่าง/หรือหลังมีประจำเดือน โดยเฉพาะในวัยเจริญพันธุ์
ความเครียด ซึ่งปัจจุบันพบว่า ค่อนข้างมีความเกี่ยวข้องอย่างมากในวัยที่กำลังทำงาน
ภาวะครรภ์เป็นพิษ ซึ่งพบในคุณแม่ที่กำลังตั้งครรภ์
การขาดสารอาหารบางชนิด เช่น โคเอ็นไซม์คิวเท็น แมกนีเซียม วิตามินบี 2
ความไม่สมดุลของฮอร์โมนเมลาโทนิน ซึ่งมักจะเกิดในผู้ที่ชอบนอนดึก หรือนอนไม่เป็นเวลา

ปัจจัยภายนอก (Extrinsic precipitating factors) ได้แก่

อาหารบางชนิด เช่น ช็อคโกแลต ชีส ผงชูรส ของหมักดอง แอลกอฮอล์ และเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน
สภาพแวดล้อมรอบตัว เช่น อากาศร้อนจัดหรือเย็นจัด ความกดอากาศสูง กลิ่นเหม็น แสงแดด เสียงที่ดังจนเกินไป แสงจากคอมพิวเตอร์
ยาบางชนิด เช่น ยาคุมกำเนิด หรือยาที่ส่วนผสมของฮอร์โมนเพศ
การรับประทานอาหารไม่ตรงเวลา
โรคกล้ามเนื้อตึงตัว และ ออฟฟิศซินโดรม เป็นอีกปัจจัยที่สามารถร่วมกระตุ้นได้

อาการของการปวดศีรษะไมเกรน

ปวดศีรษะด้านเดียว/สองข้าง/หรือสลับด้านไปมา
อาจมีอาการปวดแบบตุ๊บๆ หรือปวดรุนแรงก็ได้
อาการปวดมักจะกินเวลานาน 4-72 ชั่วโมง และอาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ร่วมด้วย

อาการปวดศีระษะไมเกรน ถ้าปล่อยไว้ไม่รักษา

อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาท เช่น อ่อนแรงถาวร
อาจทำให้เกิดโรคปวดศีรษะที่มีสาเหตุร้ายแรง เช่น การแตกของหลอดเลือดในสมอง การอุดตันของหลอดเลือดในสมอง

การรักษาอาการปวดหัวไมเกรน

ยาที่สามารถบรรเทาอาการปวดไมเกรน ได้แก่ พาราเซตามอล กลุ่มยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDS)ทั้งแบบรับประทานหรือฉีด ยาต้านไมเกรนที่ช่วยทำให้หลอดเลือดในสมองคลายตัวลง
ในรายที่มีแนวโน้มปวดหัวเรื้อรังจากไมเกรนหรือจากการใช้ยามากเกินไป จำเป็นต้องใช้ยาป้องกันการกำเริบของไมเกรน เช่น ยากันชัก กลุ่มยาต้านเศร้า ร่วมด้วย
บางรายแพทย์อาจแพทย์ส่งตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพิ่มเติม เพื่อหาสาเหตุความผิดปกติของเส้นเลือดในสมอง โดยเฉพาะเมื่อผู้ป่วยเริ่มมีอาการครั้งแรกเมื่อมีอายุมากขึ้น ซึ่งพบไม่บ่อยนัก อาจต้องพิจารณาหาสาเหตุเพิ่มเติม
ผู้ป่วยที่มีอาการปวดศีรษะไมเกรน เรื้อรัง (Chronic Migraine) คือปวดศีรษะอย่างน้อย 14 วันต่อเดือนขึ้นไป แพทย์อาจแนะนำการฉีดสารโบทูลินัม ท็อกซิน ชนิด A เป็นอีกวิธีหนึ่งที่แพทย์นำมาใช้รักษา ทำให้กล้ามเนื้อคลายตัว โดยเชื่อว่าสามารถยับยั้งปลายประสาท ที่ส่งสัญญาณความเจ็บปวดไปยังสมองด้วย จึงลดความรุนแรงของอาการปวดศีรษะและลดความถี่ในการกินยาลงได้ โดยแพทย์จะฉีดโบท็อกซ์ที่ใบหน้าระหว่างคิ้ว หน้าผาก ท้ายทอย ต้นคอ และบ่า ประมาณ 31 จุด ซึ่งงานวิจัยพบว่าสามารถลดอาการปวดลงได้ 60-70 เปอร์เซ็นต์ และมีผลอยู่ได้ประมาณ 3 เดือน

การดูแลและป้องกันไมเกรนด้วยวิธีเชิงบูรณาการ

นอกจากการหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดไมเกรนแล้ว ผู้ที่รักสุขภาพหลายท่าน มักนิยมหาวิธีการรักษาแบบธรรมชาติทดแทนการกินยาไปตลอด ซึ่งวิธีเหล่านี้ให้ผลลัพธ์ที่ดี ได้แก่

การใช้อาหารเสริมในกลุ่มโคเอ็นไซม์คิวเท็น แมกนีเซียม วิตามินบี 2 เพื่อป้องกันอาการปวดเรื้อรัง เนื่องจากงานวิจัยพบว่า ผู้ป่วยที่มีอาการปวดหัวไมเกรนเรื้อรังมีแนวโน้มที่จะขาดวิตามินและสารอาหารเหล่านี้มากกว่าคนปวดไมเกรนทั่วไป
การให้สารอาหารทางหลอดเลือด ที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย ซึ่งเป็นสารอาหารบำบัด บำรุงและฟื้นฟูร่างกาย ซึ่งประกอบไปด้วยวิตามิน B1, B2, B3, B5, B6, วิตามิน C และเกลือแร่หลัก อย่างแมกนีเซียมและแคลเซียม ในสัดส่วนที่เหมาะสม ซึ่งสามารถให้ได้ในผู้ที่มีอาการเฉียบพลันและเรื้อรัง
การฝังเข็ม (Acupuncture) การทำกายภาพบำบัดหรือการนวดเฉพาะจุดเพื่อปรับสมดุลร่างกาย (Balancing massage) การการบําบัดจิตทางความคิดและพฤติกรรม (Cognitive behavioral therapy)
การใช้ความเย็นเพื่อลดอาการปวด โดยความเย็นจะทำให้หลอดเลือดหดตัว ลดความไวของปลายประสาท ชะลอกระบวนการอักเสบ ซึ่งมีหลากหลายวิธี เช่น การประคบเย็น (Ice pack &Ice massage) ,การแช่น้ำเย็น (Ice bath & cold water immersion) ,การเข้าห้องเย็นที่อุณหภูมิติดลบ (Cryogenic chamber & Cold air chamber) ซึ่งทั้งหมดควรใช้ระยะเวลาไม่ควรเกิน 15–20 นาที โดยห้ามทำในผู้ที่มีความไวต่อความเย็น (cold intolerance) หรือ ภูมิแพ้ต่อความเย็น (cold hypersensitivity)